Rồi đây mình phải đọc nhiều về mảng Văn hóa biển, chiến lược biển để hiểu biết sâu hơn. Không thể vô cảm khi bạn là người Việt và không thể bảo vệ Biển nếu như biết về nó mập mờ. Văn hóa biển phải thổi hồn vào đời sống hôm nay, để dân tộc này có thể thỏa mãn cái khát vọng vươn cao, bay xa từ chính nội lực của mình.
HN 20/2/2012

——————————————————————————–

Quang cảnh buổi khai mạc Workshop

Tri thức điền dã và khoa học nhân văn

http://www.vass.gov.vn/tintuc/daotaosaudaihoc/mlnews.2011-09-06.5348592983

Được sự đồng ý của Chủ tịch Viện Khoa học xã hội Việt Nam và sự tài trợ của Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, trong các ngày từ 24 đến 30 tháng 8 năm 2011, Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản thuộc Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á đã tổ chức Workshop quốc tế với chủ đề trên.
Workshop đã thu hút sự tham gia của trên 80 học viên là giảng viên các Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội và các cán bộ nghiên cứu của các viện nghiên cứu chuyên ngành thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam: Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á, Viện Nghiên cứu Con người, Viện Nghiên cứu Trung Quốc, Viện Tâm lý học, Viện Xã hội học, Viện Dân tộc học, Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Nghiên cứu phát triển bền vững vùng Bắc Bộ, Viện Nghiên cứu phát triển bền vững vùng Trung Bộ… Giảng viên khóa học là GS. Ito Tetsuji, Khoa Nhân văn, Trường Đại học Ibaraki Nhật Bản.
Đây là lần đầu tiên Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á tổ chức workshop trong một tuần, hướng đến đối tượng học viên là cán bộ nghiên cứu trẻ và học viên cao học, nghiên cứu sinh… Nội dung workshop xoay quanh chủ đề về các phương pháp nghiên cứu trong điều tra điền dã như: phương pháp quan sát tham gia, nghe, tìm hiểu, viết, suy ngẫm… Kết hợp với phần giảng dạy lý thuyết của giáo sư Ito, còn có thêm phần thực hành làm cho các giờ học thêm phong phú và sôi nổi.
Các bài giảng mang nội dung chính sau: Giới thiệu chung: khoa học tự nhiên và khoa học con người; Quan sát – lý luận và thực tiễn; Nghe – lý luận và thực tiễn; Tìm hiểu – lý luận và thực tiễn; Viết – lý luận và thực tiễn (phần lý luận về thao tác viết đây là một công đoạn quan trọng của quy trình nghiên cứu đã được giáo sư Ito trình bày và minh họa bằng chính tác phẩm ethnography của mình thực hiện tại ngõ phố Hà Nội); Lý luận và thực tiễn về suy ngẫm; Nhìn nhận lại về khoa học con người; Bàn tròn điện ảnh – Lý luận và thực tiễn, bộ phim được chọn làm chủ đề thảo luận và trình chiếu tại lớp học là “To-to-o” – một bộ phim ngắn về cuộc sống thường nhật của một gia đình Nhật Bản vào những năm 1970. Đặc biệt, buổi học này còn có sự tham gia của một số lưu học sinh Nhật Bản đang học tập tại Hà Nội và một số học giả Trung Quốc, Hàn Quốc nghiên cứu về văn hóa. Những ý kiến trao đổi, những lý giải và cảm nhận khác nhau về các tình tiết trong bộ phim được đối thoại trực tiếp giữa các học viên Việt Nam và các vị khách mời đã làm cho những người tham gia hiểu rõ hơn về văn hóa, cách suy nghĩ, phong tục, tập quán của nhau.
Với kiến thức uyên thâm về nghiên cứu nhân học, kinh nghiệm phong phú trong điều tra điền dã và phương pháp giảng dạy kết hợp với “đối thoại” độc đáo, GS. Ito Tetsuji đã đem đến những giờ học bổ ích và lý thú cho các học viên. Có thể nói, khóa học đã thành công tốt đẹp, nhận được sự đánh giá cao của tất cả các học viên, đây còn là cơ hội giao lưu, trao đổi học thuật giữa các cán bộ nghiên cứu trẻ Việt Nam với giáo sư Nhật Bản và các học giả Trung Quốc, Hàn Quốc.

Nguyễn Thu Hà
Được tạo bởi nguyenvu
Lần sửa cuối 07-09-2011 23:42

3.Về phía thầy
Có thực sự tất cả giảng viên đại học Việt Nam hiện nay chưa đáp ứng được mong đợi của sinh viên, hay chỉ là một bộ phận và nếu chưa điều này do cái gì, năng lực, phương pháp, tư cách…?
Tôi thừa nhận rằng, sau giảng đường đại học có nhiều học sinh ca ngợi về thầy cô giáo cũng mình cũng có không ít than vãn, không hài lòng nhưng vì kỷ luật học đường buộc họ phải chấp nhận và “nhập cuộc” để tiến lên vì công danh sự nghiệp hạnh phúc tương lai.
Khi nhìn đại học Việt Nam, so sánh với thế giới, rõ ràng cả người dạy và người học chúng ta không thể tự hỏi và không tránh khỏi tự ti mặc cảm, cũng chính vì thế chúng ta đang hội nhập giáo dục và học hỏi tinh hoa giáo dục đào tạo thế giới cho chính chúng ta.
Một đất nước Phần Lan đứng đầu thế giới về giáo dục vì họ đã thực sự đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung chương trình, phương pháp, vị thế của người dạy, tính bình đẳng dân chủ trong giáo dục. Nhiều trường đại học trên thế giới, và khu vực có nhiều ưu việt mà ta biết thì vẫn là mơ ước của chúng ta.
Trở lại những đòi hỏi và có thể nói là “phê phán” của chính các em, là một người thầy tôi cũng thấy mình có lỗi vì các em bị thiệt thòi nhưng xin thưa với các em, có những điều, các thầy cô đã cố gắng rất nhiều, nhất là bộ phận giáo viên tâm huyết. Nhưng đổi mới về phương pháp là một câu chuyện dài, không phải nói đổi mới là đổi mới và không thể đại trà được. Giảng dạy nhiền năm ở đại học, tôi đã chứng kiến điều này. Có một điều phải thừa nhận, chúng ta khó khăn trong vượt qua năng lực hiện tại (ví dụ sức ta có hạn ta không thể gánh nặng hơn…), năng lực giáo viên của chúng ta còn thấp thì làm sao có thể đáp ứng mong đợi của các em, chỉ có một bộ phận giáo viên tinh hoa đâu có thể giảng dạy hết cho tất cả các em. Nên có chuyện sinh viên vẫn than vãn về thầy cô.
Lại nữa, điều kiện vật chất, kỹ thuật, sách vở, giáo trình giáo án của chúng ta còn kém, ví dụ một số ngành công nghệ mà vẫn nặng về giảng dạy lý thuyết, một số môn học lý luận mà vẫn thiếu tham quan thực tế, thực tiễn.
Đời sống lương thưởng của giáo viên còn thấp kém, gánh nặng cơm áo vẫn đè lên đôi vai của các thầy, các thầy có tâm huyết thì các thầy cũng bị chi phối và nhiều giảng viên tạm đủ, tạm bằng lòng với hiện tại để thực hiện cho xong nghĩa vụ giờ giảng, còn phải chạy “sô” kiếm thêm, làm giàu…
Rồi thói quen, tâm lý truyền thống đang đè nặng lên chúng ta, mấy chục năm cái sự học vẫn nặng cách của Nho giáo, cái sự học thực dụng của tiểu nông, coi trọng danh vị, bằng cấp…đang hạn chế, ngự trị chúng ta, nếu không dũng cảm phá băng thì các thế hệ tiếp theo vẫn còn cảm thấy lực cản.
Đổi mới là một câu chuyện dài và phải làm có hệ thống, từ trên xuống, có bài bản khoa học, có kinh phí, điều này vẫn còn là một hạn chế của Việt Nam. Vì thế mấy chục năm nay, đặc biệt từ khi đổi mới hội nhập, giáo dục đại học Việt Nam đã đang bộ lộ những yếu kém khiến dư luận quan tâm bức xúc.
Trong điều kiện hiện tại và khả năng có thể, có lẽ các bậc phụ huynh tâm huyết cũng như sinh viên mong các thầy cô tiếp tục nhận thức được sứ mạng trao truyền tri thức, kỹ năng của mình sao cho xứng đáng một người thầy trí tuệ đúng nghĩa để môi trường đại học là môi trường học thuật tin cậy cho các thế hệ sinh viên, có được những ngôi trường đại học cụ thể có đủ sức mạnh mang lại tri thức căn bản, phương pháp luận thực sự cho các em.
Bản thân, tôi là một người tâm huyết với giáo dục nước nhà chỉ mong sao cho cả thầy và trò không còn có những bức xúc trăn trở về học tốt, dạy tốt, chất lượng, đẳng cấp, có thể vươn lên hội nhập. Thầy – Trò là cộng tác trong một môi trường học tập tiên tiến và dân chủ, trong môi trường học tập nghiên cứu thầy và trò về căn bản thực sự hài lòng về nhau, vì những mong đợi của trò và khả năng đáp ứng của thầy có thể gặp nhau ở điểm chung cái đích. Đừng để trò tiếp tục gửi gắm mong đợi cháy lòng, thầy trăn trở, phân bua. Ước mơ về những ngôi trường đại học có thể sánh ngang khu vực và thế giới vẫn là một mong ước đẹp về môi trường học tập nghiên cứu lý tưởng nhưng còn đường còn xa còn nặng gánh! Biết đến bao giờ? Song rất cần thiết được nói ra về những khó khăn bất cập cũng như những mong đợi, để thầy trò chia sẽ và cảm thông cùng nhau.
Hà Nội 18/12/2008. Pham Xuan Hoang

Trình bày tham luận tại Tọa đàm

Có thể nói với 14 bài tham luận được lựa chọn trình bày của các diễn giả trẻ đã thể hiện được khả năng nghiên cứu độc lập và bản lĩnh diễn thuyết vững vàng. Tại buổi Toạ đàm TS. Nguyễn Quốc Tuấn – Phó Viện Trưởng – Bí Thư Chi bộ Viện Nghiên cứu Tôn giáo đánh giá những bài tham luận của các đoàn viên trẻ trong và ngoài chi đoàn như: 1. “Mối quan hệ giữa khoan dung tôn giáo và đoàn kết hoà hợp dân tộc trong hành xử chính trị của Hồ Chí Minh” (Th.s. Phạm Xuân Hoàng, Chi đoàn Viện Thông tin Khoa học xã hội); 2. “Hồ Chí Minh bàn về Tôn giáo với Chủ nghĩa xã hội: Cơ sở Lý luận” (Dương Văn Biên, Chi đoàn Viện Nghiên cứu Tôn giáo); 3. “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết tôn giáo trong việc vận dụng chính sách đoàn kết tôn giáo ở Việt Nam” (Th.s. Hoàng Thị Mỹ Quỳnh, Chi đoàn Viện Triết học); 4. Tư tưởng Hồ Chí Minh với vấn đề đoàn kết đoàn kết lương giáo – nhìn nhận từ góc độ lịch sử (Th.s. Trịnh Thị Hà, Chi đoàn Viện Sử học). 5. “Hồ Chí Minh với Công giáo Việt Nam” (Nguyễn Hồng Đức, Chi đoàn Viện Triết học). 6. “Khả năng đồng hành cùng dân tộc của Công giáo Việt Nam qua tư tưởng Hồ Chí Minh” (Nguyễn Thị Kim Thoa, Chi đoàn Viện Nghiên cứu Tôn giáo). Đây là những tham luận đã tạo ra nhiều ý kiến sôi nổi tại buổi Toạ đàm và được đánh giá rất cao.

Toạ đàm đã nhận được 14 bài tham luận của các đoàn viên trong và ngoài chi đoàn như: Chi đoàn Viện Thông tin Khoa học xã hội; Chi đoàn Viện Sử học; Chi đoàn Viện Triết học; Chi đoàn Viện Nghiên cứu Văn hoá. Đại diện lãnh đạo PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo phát biểu khẳng định qua buổi Toạ đàm này giúp các cán bộ trẻ của các chi đoàn trong Viện Khoa học xã hội Việt Nam có sự gặp kết, giao lưu, trao đổi học tập để cùng nhau nghiên cứu theo từng chuyên môn riêng.

Tin, ảnh: Lê Đức Hiển. Viện Nghiên cứu Tôn giáo.

Phạm Thạch Hoàng
—————

Bình sinh con người được đề cập tôn vinh nhiều phẩm chất trong phạm trù Đức. Hiếu là một phẩm chất căn bản trong cái đức của con người, được Nho và Phật đề cao. Nhân dân ta nâng tầm lên,gọi là đạo hiếu.

Tôi đã từng đọc nhiều câu chuyện cảm động về đạo Hiếu. Tiêu biểu nhất là câu chuyện và ngài Mục Kiền Liên đã dùng nhãn thông và cứu mẹ ra khỏi bể trầm luôn của nghiệp báo. Sử sách thời xưa của Trung Quốc có ghi lại Thập nhị tứ hiếu- 24 tấm gương người có hiếu để răn dạy người đời. Ở Việt Nam, trong lịch sử cũng có nhiều tấm gương hiếu đễ. Hiếu đã trở thành một nét đẹp truyền thống được nhân dân tôn vinh, coi trọng. Ngày nay, xã hội đã đổi mới, song phạm trù hiếu vẫn giữ nguyên giá trị thiêng liêng của nó.

Tôi đã từ nghe hòa thượng Thích Chân Quang giảng về đạo làm người, nhờ đó tôi có thêm những tri thức phật học, tôi hiểu rằng đạo làm người là thứ đạo cao nhất và khó thực hành ở chốn trần gian này, vì thế Phật học luôn đề cao mọi người phải kham nhẫn và tinh tấn tu tập.

Đạo Hiếu chỉ là một khía cạnh của đạo làm người. Hiếu là một phạm trù đôi khi được hiểu rất rộng hiếu sinh, hiếu với nước, với dân…ở đây tôi chỉ khuôn chữ hiếu trong quan hệ con cái hiếu với cha mẹ, cháu chắt có hiếu với ông bà.

Đạo hiếu sỡ dĩ khó thực hiện vì như người đời thường nói “nước mắt chảy xuôi có bao giờ chảy ngược” đâu. Điều này luận từ chính bản thân tôi, tự mình thấy được.

Tôi đã nhiều lần cố gắng thực hành đạo hiếu, mua cho mẹ đồng quà, tấm bánh khi đi công tác xa hay mỗi dịp trở về, nhưng đấy đâu có đủ. Và chưa hẳn đó là những thứ mẹ cần.

Tôi đã hơn một lần cố gắng nghe lời mẹ để học hành nên người, nhưng cũng không có ít lần trái lời mẹ, làm mẹ con bất hòa nho nhỏ, tôi đâu đã phải là người đủ hiếu.

Tôi đã đôi lần ít ra là trong ý nghĩa muốn được về thăm bà nội nhất là từ khi bố tôi mất đi, tôi nhận thấy trách nhiệm lớn lao của mình, nhưng đường xa xa xôi, công việc lu bù, khiến tôi không có thời gian dành cho bà nhiều, tôi thấy mình chưa làm tròn đạo hiếu với bà.

Tôi mỗi lần về đứng trước bàn thờ tổ tiên, trước mồ mả tổ tiên dâng nén nhang mà lòng rưng rưng những hoài niệm thành kính, nhưng tôi chưa có nhiều tài sản để làm điều gì đó lớn hơn, công đức hay xây dựng mồ sang mả đẹp để báo đáp tổ tiên… tôi chưa đủ sức thực hành chữ hiếu…

Nhưng nghĩ đi nghĩ lại, trong tâm mình luôn hằng tưởng đến tổ tiên, ông bà, cha mẹ, mình đâu phải là đứa con bất hiếu…nhưng cũng nhận thấy đạo hiếu quan trọng là thực hành, dù có bảo ta hiếu mười mươi, nhưng ta làm chẳng được bao lăm, thì người đời ai bảo ta là có hiếu.

Lời nói đi đôi với việc làm, đó là một lời nói chân thực và giá trị. Ta chỉ có thể là người hiếu đễ khi ông bà ta, cha mẹ ta còn sống, còn khi lấp cát bụi trần ai, thì có hiếu bao nhiêu đi chăng nữa, cũng chỉ là mây khói viễn vông.

Nhiều người, khi sống đối xử không ra gì với ông bà, cha mẹ, lúc mất lại điếu phúng linh đình, chưa hẳn đã tốt mà còn bị người đời chê trách. Vì chết là hết theo cái nghĩa không còn sự sống.

Nhiều người con rất giàu có thành đạt nhưng không có thời gian và điều kiện không gian để phụng dưỡng chăm sóc ông bà cha mẹ. Mà sẵn sàng bỏ tiền thuê người giúp việc, thập chí còn nhờ đến cách dịch vụ xã hội về chăm sóc người già, những trường hợp như thế ta có đánh giá họ là người có hay không có hiếu, vấn đề này thật khó.

Từ thực tế đó, nhiều người con hôm nay khi ông bà cha mẹ còn sống đã thể hiện tấm lòng chăm sóc phụng dưỡng chu đáo. Đó là cách thức tốt đẹp nhất để thực hành đạo hiếu với các bậc sinh thành.

Tôi cho rằng xã hội ta trong văn minh nông nghiệp cổ xưa, ông bà cha mẹ con cháu đông đúc quây quần, nhưng cái nghèo đói, nên các con cháu chưa có điều kiện để hiếu đễ như hôm nay.

Trong xã hội hôm nay, đạo hiếu cũng có những khó khăn trong việc thực hành, thời gian càng eo hẹp cho sự nghiệp, cho mưu sinh. Không gian càng mở rộng, không chỉ đất nước, vùng miền mà thập chí còn toàn thế giới nên thực hành đạo hiếu không phải dễ như xã hội nông nghiệp xa xưa. Vì hiếu để cần có thời gian và điều kiện ở bên nhau.

Nhiều người ngậm ngùi khi mình thành đạt thì ông bà, cha mẹ không còn khỏe nữa. Nhiều ý tưởng ấp ủ có điều kiện thực hiện thì ông bà cha mẹ không còn đủ sức để hưởng thụ thức ngon, vật lạ, cảnh đẹp, tiện nghi sang trọng. Lúc đó hiếu bao nhiêu cũng đã muộn rồi! Mâu thuẫn quá thay.

Tôi cho rằng, trong bất kì xã hội nào, chữ hiếu cũng cần được coi trọng và thực hành. Song đây là vấn đề có ý nghĩa nhân văn to lớn nên cần phải được tuyên truyền giáo dục trong nhà trường với các công dân của mình từ thủõ bé thơ. Nếu có thể Nhà nước nên lấy một ngày tôn vinh đạo Hiếu. Để tất cả con cháu hướng về thực hiếu hiếu nghĩa với các bậc sinh thành.

May mắn thay, Phật giáo có một mùa lễ Vu Lan, một mùa báo hiếu, để tất thảy chúng sinh nhìn lại.

May mắn thay, Việt Nam ta tuy rằng không phải ai cũng theo Phật song trong tâm thức “bàng bạc” cái tâm phật, tính phật nên đạo hiếu của Phật giáo được xã hội chấp nhận nên mỗi mùa Vu Lan dù là phật tử hay là người không tôn giáo đều cộng hưởng cái tinh thần cao đẹp của đạo hiếu.

Báo hiếu là phút ngẫm lại, ngộ lại tâm ta về gốc gác sinh thành, báo hiếu là để sống với một tương lai với mong muốn hậu sinh của ta cũng là những người có hiếu. Mà gốc gác ai dễ gì quên, tương lai ai dễ gì phó mặc. Vậy nên, đạo hiếu quý lắm thay, đẹp lắm thay, cần lắm thay!

Yên Lập, Phú Thọ chính rằm tháng 7. 2008